PODSTAWOWE WŁAŚCIWOŚCI UCZUĆ

Niezależnie od wielkiej rozmaitości, uczucia można dzielić na przeciwstawne sobie grupy. Tę właściwość uczuć nazywamy biegunowością. Możemy więc wyliczyć uczucia przeciwstawne, biegunowe, jak: radość – smutek, zadowolenie – niezadowolenie, wesołość – zmartwienie.

W związku z tym wszystkie uczucia możemy podzielić na uczucia przyjemne i nieprzyjemne. Do przyjemnych należy zadowolenie, radość, wesołość, uniesienie, miłość. Do nieprzyjemnych należy uczucie strachu, głodu, różnego rodzaju niezadowolenia, smutek, przygnębienie, cierpienie, zmartwienie, rozpacz, wstręt.

Uczucia przyjemne nazywamy również dodatnimi, ponieważ w nich uwidocznia się dodatni, afirmujący stosunek człowieka do przedmiotów wywołujących te uczucia. Człowiek szuka takich przedmiotów, które przynoszą mu uczucia przyjemne.

Uczucia nieprzyjemne natomiast nazywamy ujemnymi, gdyż w nich wyraża się ujemny, negatywny stosunek człowieka do przedmiotów wywołujących te uczucia. Człowiek unika rzeczy, które mu przynoszą cierpienie, przeżycie smutku, zwątpienia, rezygnacji itp.

Innym podziałem uczuć ze względu na przeciwstawne własności jest podział na Uczucia o charakterze czynnym i uczucia o charakterze biernym. Uczucia o charakterze czynnym wyzwalają energię, podnoszą aktywność, podniecają człowieka do działalności. Taki charakter ma uniesienie, entuzjazm, podniecenie. Natomiast uczucie rezygnacji, przygnębienia, zniechęcenia, stany apatii hamują naszą energię, tamują czynności, obniżają zdolność do działania, dlatego też nazywamy je uczuciami biernymi. Podział ten nie pokrywa się z poprzednimi. Nie wszystkie uczucia przyjemne są uczuciami czynnymi. Spokojne zadowolenie i.uczucie dosytu hamuje naszą energię, rozleniwia człowieka. Tak samo nie wszystkie uczucia nieprzyjemne mają charakter bierny. Gniew nie należy do uczuć przyjemnych, ale częstokroć aktywizuje on wszystkie siły człowieka, dynamizuje jego działalność.

Podział na uczucia czynne i bierne pokrywa się ze starogrec- kim rozróżnieniem uczuć stenicznych wzmagających siłę, dynamizujących i uczuć astenicznych, które zmniejszają energię i zdolność działania. Tak więc cichą, spokojną radość, zadowolenie, podobnie jak zmartwienie i przygnębienie należałoby w tym podziale zaliczyć do uczuć astenicznych, obniżających zdolność działania i zmniejszających energię.

Strach może powodować wzmożone działanie i wyzwalanie energii dla przeciwdziałania niebezpieczeństwu. Jednakże bardzo wysoki stopień strachu, gdy przechodzi w przerażenie, może właśnie paraliżować i obezwładniać. Dzieje się tó wtedy, gdy człowiek nie widzi możliwości i pozytywnego rozwiązania sytuacji, a znajduje się w śmiertelnym niebezpieczeństwie. Natomiast wówczas, gdy istnieją możliwości pozytywnego rozwiązania, strach wyzwalając energię może się przeradzać w podniecenie i zmieniać w chęć do walki, w dążenie do zwycięstwa.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *